Thứ Hai, 11 tháng 7, 2011

Tăng tiết mồ hôi

Mồ hôi là một phản ứng có lợi cho cơ thể. Mồ hôi được tạo ra bởi các tuyến mồ hôi nằm ngay dưới da, theo ống tuyến mồ hôi chảy ra ngoài qua các lỗ chân lông. Chức năng quan trọng của mồ hôi là giúp điều hòa thân nhiệt. Sự bay hơi của mồ hôi từ bề mặt da có tác dụng “làm mát” do sự bay hơi của nước trong mồ hôi. Vì thế, trong những ngày nóng bức, chúng ta thường đổ mồ hôi nhiều hơn.
Trong cơ thể chúng ta có khoảng hai đến bốn triệu tuyến mồ hôi. Có hai loại tuyến mồ hôi là tuyến mồ hôi thông thường (hay tuyến mồ hôi “ngoại tiết”) và tuyến mồ hôi dầu (hay tuyến mồ hôi “đầu tiết”), nhưng đa phần là tuyến mồ hôi “ngoại tiết”, có nhiều ở gan bàn tay, gan bàn chân, trán, cằm, nách. Tuyến mồ hôi ngoại tiết bài tiết ra chất dịch trong suốt, không mùi, giúp điều hòa thân nhiệt. Tình trạng tăng tiết tuyến mồ hôi thường là do loại tuyến mồ hôi “ngoại tiết” này. Tuyến mồ hôi “ly tiết” có ở nách và vùng sinh dục, tiết ra chất dịch đặc sánh. Khi dịch này tiếp xúc với vi khuẩn có trên bề mặt da sẽ sinh ra mùi cơ thể mà dân gian vẫn nói “lia thia quen chậu, vợ chồng quen hơi”. Cả hai loại tuyến mồ hôi này đều được kích hoạt bởi yếu tố thần kinh từ các kích thích như:
- Thông điệp được gửi từ não khi cơ thể quá nóng.
- Một số nội tiết tố.
- Một số tình trạng xúc cảm, chẳng hạn khi sợ hãi ta thường đổ mồ hôi nhiều.
- Hoạt động thể lực.
Như vậy, khi trời nóng hay khi hoạt động thể lực hoặc lúc lo lắng hay sốt, cơ thể tiết nhiều mồ hôi là bình thường. Tăng tiết mồ hôi trong giai đoạn mãn kinh cũng được xem là bình thường. Tăng tiết mồ hôi là khi cơ thể tiết mồ hôi nhiều hơn bình thường trong những điều kiện bình thường. Vì không phải là tình trạng gây nguy hiểm cho cơ thể nên tăng tiết mồ hôi ít được để ý dù theo Hiệp hội Tăng tiết mồ hôi thế giới thì tỷ lệ bị tăng tiết mồ hôi là 3% dân số. Dù sao thì tăng tiết mồ hôi cũng gây nhiều phiền toái, chẳng hạn khi bị ra nhiều mồ hôi tay sẽ rất khó xử lý việc cần độ tinh tế hoặc bị ra nhiều mồ hôi nách thì dễ làm cho đương sự mất tự tin.

Có hai loại tăng tiết mồ hôi là tăng tiết mồ hôi nguyên phát, khu trú và tăng tiết mồ hôi thứ phát, toàn thân. Tăng tiết mồ hôi nguyên phát, khu trú là loại tăng tiết mồ hôi “tự có”, không phải là do bệnh lý nội khoa hay do tác dụng phụ của một loại thuốc nào đó, luôn xảy ra ở những vùng chuyên biệt, đối xứng hai bên cơ thể. Các vùng thường gặp là lòng bàn tay, bàn chân, nách, đầu và mặt. Tăng tiết mồ hôi thứ phát, toàn thân thường là do do bệnh lý nội khoa, hay do tác dụng phụ của một loại thuốc nào đó. Vì thế nó được gọi là “thứ phát”, thường có tình trạng tăng tiết mồ hôi gần như trên cả cơ thể và thường xảy ra trong lúc đang ngủ.
Việc điều trị tăng tiết mồ hôi cần xem xét đến loại tăng tiết mồ hôi. Nếu là tăng tiết mồ hôi thứ phát, toàn thân thì giải quyết các nguyên nhân (căn bệnh hay thuốc men nào đó) sẽ giúp cải thiện tăng tiết mồ hôi. Đối với tăng tiết mồ hôi nguyên phát, khu trú, có nhiều biện pháp điều trị:
  • Xa xưa nhất là dùng các thuốc chống chảy mồ hôi (antiperspirant) và liệu pháp ion hóa (iontophoresis). Các thuốc chống chảy mồ hôi có nhiều, từ loại không cần kê toa đến loại cần kê toa. Các thuốc bôi tại chỗ không cần kê toa (như dung dịch aluminum chloride) có cơ chế tác dụng rất đơn giản. Khi bôi vào vùng bị tiết nhiều mồ hôi (thường ở nách), thuốc sẽ tạo ra “nút chặn”, làm nghẽn ống tuyến mồ hôi làm cho mồ hôi không thoát ra ngoài. Phương pháp điều trị này đơn giản, dễ thực hiện, không ‘xâm lấn” nhưng bất tiện là gần như phải bôi thuốc hàng ngày. Hơn nữa, ở một số người, nó có thể gây kích ứng da. Các thuốc chống chảy mồ hôi được kê toa, thường ít được sử dụng vì phải uống dài hạn và có thể gây ra một số tác dụng phụ khó chịu. Liệu pháp ion hóa là phương pháp đơn giản, không xâm lấn. Nguyên tắc hoạt động là dùng nước để dẫn một dòng điện yếu chạy qua bề mặt da. Hiệu quả của liệu pháp ion hóa được hiểu là do dòng điện và các ion khoáng có trong nước hoạt động cùng với các vi sinh trên bề mặt da tạo thành “nút chặn” gây nghẽn tắt đường ra của mồ hôi. Nếu được sử dụng đúng, liệu pháp ion hóa cho hiệu quả khá cao (theo Hiệp hội Da Hoa Kỳ là 83%), đặc biệt là chảy mồ hôi nhiều ở lòng bàn tay, bàn chân. 
  • Tiêm Botox (Botulinum toxin) là phương pháp rất mới, đã được FDA (Cơ quan Kiểm soát dược phẩm và thực phẩm Hoa Kỳ) phê chuẩn cho điều trị tăng tiết mồ hôi nách vào năm 2004. Tiêm Botox tại chỗ để làm giảm triệu chứng tăng tiết mồ hôi là phương pháp tốt. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy rằng tiêm Botox để điều trị tăng tiết mồ hôi nách, bàn tay, bàn chân và mặt khá an toàn và hiệu quả. Bất lợi của tiêm Botox là chi phí cao và hiệu quả đạt được chỉ khoảng một năm. 
  • Xóa tuyến mồ hôi bằng laser. Từ thập niên 1970, laser CO2 đã được sử dụng để khử tuyến mồ hôi. Phương pháp này thường có hiệu quả cao, nhưng bất lợi là gây đau, sưng và có thể có kích ứng da tại vùng chiếu laser điều trị. Gần đây (năm 2008), Goldman và cộng sự đã báo cáo công trình nghiên cứu được thực hiện từ năm 2002 đến năm 2007, cho thấy nếu hút mỡ dưới da, và tuyến mồ hôi bằng cách sử dụng phương pháp hút mỡ có sự trợ giúp của laser Nd-Yag trong điều trị hôi nách thì đạt được hiệu quả cao, ít gây đau, gần như không để lại sẹo, rất an toàn, nhưng giá thành điều trị tương đối cao. 
  • Cắt hạch giao cảm bằng nội soi. Phương pháp này có hiệu quả cao, nhưng là một phẫu thuật lớn và có nhiều nguy cơ và phải gây mê toàn thân. Một nguy cơ phiền toái, với tỷ lệ khá cao (80%) khi dùng phương pháp cắt hạch giao cảm bằng nội soi để điều trị tăng tiết mồ hôi bàn tay là tăng tiết mồ hôi bù trừ. Vì thế, cắt hạch giao cảm bằng nội soi chỉ nên thực hiện khi tất cả các phương pháp kể trên thất bại.

1 nhận xét:


  1. Quality articles is the main to be a focus for the people to pay a visit the site, that's what this web site is providing. facebook login facebook login

    Trả lờiXóa